"Historia to coś takiego co się nigdy nie zdarzyło opisane
przez kogoś kogo nigdy przy tym nie było" - Władysław Kopaliński



Uniwersytet Łódzki


prof. dr hab. Julian Karol Janczak

prof. dr hab. Julian Karol Janczak

kierownik Zakładu Nauk Pomocniczych
Historii UŁ w latach 1989 - 2001

        Profesor Julian Janczak zmarł 6 V 2001 r. do końca starając się walczyć z ciężką chorobą.
       Urodził się 6 IX 1931 r. w rodzinie rolniczej we wsi Piotrowice, położonej w ówczesnym powiecie sieradzkim. Po ukończeniu Liceum Ogólnokształcącego w Sieradzu przez rok pracował jako nauczyciel w Szkole Podstawowej w Dusznikach. W 1953 r. rozpoczął studia historyczne na Uniwersytecie Łódzkim, które ukończył w 1957 r. Po studiach wrócił do pracy w szkolnictwie przenosząc się już na stałe do Łodzi. Jednocześnie pozostawał związany ze swym promotorem profesorem Bohdanem Baranowskim, który wciągnął go do swego zespołu badawczego i zachęcił do podjęcia pracy naukowej. W 1966 r. rozpoczął pracę na stanowisku naukowo-dydaktycznym w Katedrze Historii Polski XVI-XVIII wieku, kierowanej przez swego mistrza.
       W macierzystej uczelni przeszedł wszystkie etapy kariery nauczyciela akademickiego. W 1967 r. osiągnął stopień naukowy doktora, w 1981 - doktora habilitowanego, w 1982 r. został docentem, wreszcie w 1990 r. otrzymał stanowisko profesora nadzwyczajnego. Etatowo początkowo związany był z Zakładem Historii Polski Nowożytnej, poczynając zaś od 1974 r. przeniesiony został do utworzonego wówczas Zakładu Nauk Pomocniczych Historii, który wzmocnił pod względem naukowym. Pełnił różne funkcje w Uczelni. W latach 1982-1984 był kierownikiem Podyplomowego Studium Kształcenia Pedagogicznego Nauczycieli Akademickich. W latach 1984-1987 przez jedną kadencję był prodziekanem Wydziału Filozoficzno-Historycznego do spraw socjalno-bytowych studentów. W latach 1987-1990 pełnił obowiązki kuratora Katedry Kształcenia Nauczycieli Wychowania Muzycznego i Wychowania Technicznego na Wydziale Filozoficzno-Historycznym (zmiana nazwy: Katedra Wychowania Muzycznego 6 XII 1988). W 1989 r. przejął Zakład Nauk Pomocniczych Historii, którym kierował do śmierci. Prowadził ćwiczenia z historii Polski XVI-XVIII w., wykłady, ćwiczenia i seminaria magisterskie z demografii historycznej i statystyki. Wprowadził zajęcia fakultatywne na temat zastosowania komputerów w naukach historycznych. Od 1974 r. prowadził seminarium magisterskie na Studium Zaocznym Historii. Wypromował ponad 100 magistrów.
       W latach 1975-1979 był opiekunem Studenckiego Koła Naukowego Historyków.
       W twórczości naukowej Profesora J. Janczaka wyróżnić można 2 zasadnicze kierunki zainteresowań. U progu kariery naukowej pod wpływem swego mistrza prof. B. Baranowskiego w kierowanym przez niego zespole skoncentrowanym nad szeroko zakrojonymi badaniami nad oszacowaniem rozmiarów produkcji i konsumpcji żywności skupił się na prześledzeniu tego zagadnienia na ziemiach polskich pod zaborem pruskim w XIX i na początku XX w. Efektem studiów były artykuły poświęcone hodowli koni i produkcji zwierzęcej w Wielkopolsce, ale przede wszystkim praca doktorska: Zmiany w stanie ilościowym i rejonizacji hodowli w Poznańskiem w XIX i na początku XX wieku.
       Drugim nurtem badawczym, któremu pozostał wiemy do końca, była demografia historyczna rozpatrywana w okresie od połowy XVIII w. do I wojny światowej. W nurcie tym mieszczą się prace o charakterze regionalnym, poświęcone stosunkom ludnościowym w Polsce centralnej. Jego pióra są opracowania demograficzne w monografiach miast (Kalisz, Łódź, Piotrków Trybunalski), opracowanych pod auspicjami Łódzkiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Historycznego.
       Ważnym wydarzeniem naukowym była publikacja w 1982 r. książki: Ludność Łodzi przemysłowej 1820-1914, która stała się podstawą uzyskania stopnia naukowego doktora habilitowanego. W dorobku historiografii polskiej nie było dotychczas pracy, która podejmowałaby problematykę dziejów demograficznych dużego miasta, o złożonej strukturze wyznaniowej i narodowościowej jego mieszkańców, z uwzględnieniem wielostronnego oddziaływania na ludność sąsiednich obszarów wiejskich. W badaniach zastosował Profesor oryginalne metody historii gospodarczej, a praca Jego stała się wzorcem dla następnych pokoleń badaczy. Wyniki swych badań prezentował na licznych konferencjach zorganizowanych przez Instytut Historii UŁ wspólnie z PTH. Wziął udział w XIV i XVI Powszechnych Zjazdach Historyków Polskich, na których wygłosił referaty: Demograficzne konsekwencje industrializacji okręgu łódzkiego oraz Problem rewizji i korekty statystyki ludnościowej Królestwa Polskiego.
       Uczestniczył w pracach różnych zespołów badawczych. W ramach prac Interdyscyplinarnego Zespołu Polsko-Zakaukaskich Badań Naukowych zajmował się stosunkami ludnościowymi Zakaukazia, publikując w redagowanych przez Siebie "Folia Caucasica". Należał do Zespołu Naukowo-Badawczego Struktur i Przemian Społecznych Wsi Polskiej XIX-XX wieku, którego kierownictwo sprawował w latach 1991-1996. Zorganizował w 1995 r. konferencję "Chłopi a Państwo", z której materiały zostały opublikowane pod Jego redakcją.
       Przez wiele lat był członkiem Sekcji Demografii Historycznej Komitetu Nauk Demograficznych PAN. W 1987 r. został jej przewodniczącym. Od 1984 r. zasiadał w Redakcji "Przeszłości Demograficznej Polski", a w 1994 r. objął funkcję redaktora. Z inicjatyw zrealizowanych w tym czasie najwyżej cenił publikację tomu "Polish Population Review" (1995) o polskich badaniach z zakresu demografii historycznej.
       W latach 1984-1987 był członkiem Zespołu Dydaktycznego przy Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego i przewodniczył zespołowi powołanemu do opracowania programu nauczania przedmiotu "Elementy statystyki i demografii historycznej".
       Wielokrotnie był nagradzany przez władze Uczelni za osiągnięcia dydaktyczno-wychowawcze i naukowe. Otrzymał odznaczenia uniwersyteckie (Złota Odznaka UŁ, medal "UŁ w Służbie Społeczeństwa i Nauki"), resortowe (Medal Komisji Edukacji Narodowej), miejskie (Honorowa Odznaka miasta Łodzi) i państwowe (Złoty Krzyż Zasługi, Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski).
       Odszedł w pełni sił twórczych, w trakcie realizowania kolejnych ważnych dla nauki historycznej przedsięwzięć.

opracowała Alicja Szymczakowa
"Rocznik Łódzki"
T. XLVIII, 2001



Publikacje

Bibliografia ta, opracowana przez dra Jana Chańko, została opublikowana, wraz z wykazem prac magisterskich, opracowanym przez mgr Marię Kostrzewską, w specjalnym tomie periodyku "Zeszyty Wiejskie" (z. 6, 2002), dedykowanym Pamięci Profesora Juliana K. Janczaka. Znajdziecie tam Państwo m.in. znacznie obszerniejszy biogram Profesora pióra prof. Andrzeja Lecha, kierownika Interdyscyplinarnego Zespołu Badania Wsi UŁ, oraz kilka innych artykułów wspomnieniowych o Zmarłym.